amedia

Phỏng vấn Julien Montousse, giám đốc thiết kế công ty Mazda – chi nhánh Bắc Mỹ

10-04-2017 00:39:55


interview with julien montousse, director of design for mazda north america

 

Julien Montousse là giám đốc thiết kế của công ty Mazda, chi nhánh khu vực Bắc Mỹ. Trong vai trò của mình, anh trông coi khâu thiết kế, ngoại thất, nội thất của những chiếc xe hơi thế hệ mới, cũng như quy trình phát triển chiến lược thương hiệu. Montousse gia nhập Mazda năm 2009, điều hành bộ phận thiết kế nội thất tại studio của công ty ở Irvine, California, và đảm trách những phận sự dài hạn tại trụ sở chính Hiroshima ở Nhật. Kể từ khi tiếp nhận vai trò hiện tại vào năm 2015, Montousse đã góp tay vào việc củng cố đường hướng thiết kế của thương hiệu, tập trung trở lại vào việc xây dựng những trải nghiệm hướng đến tâm điểm là người lái.

Nhân dịp được lái thử những mẫu xe mời nhất của Mazda ở San Diego, Designboom đã có một cuộc trò chuyện với Julien Montousse. Qua đó anh giải thích về cách thức làm việc của mình và đội ngũ nhân sự trong quy trình phát triển các ý tưởng mới, và về vai trò của thiết kế trong ngành công nghiệp xe hơi.

 

julien-montousse-interview-mazda-design-director-designboom-07

Những chiếc xe mới nhất của Mazda phản ánh sự chuyển dịch của công ty theo xu hướng “Mazda thượng hạng”

 

Designboom (DB): Xin anh bắt đầu với việc giải thích về triết lý thiết kế xe hơi của Mazda.

Julien Montousse (JM):  Mazda có một quy trình độc đáo, mà chúng tôi gọi là “xe hơi như tác phẩm nghệ thuật” – chúng tôi cố gắng duy trì tinh thần nghệ thuật hết mức. Tuy nhiên, chúng tôi phải biến nó thành thực tế, và giải quyết được phương trình kinh tế - thực tiễn. Thiết kế ngoại thất xe thường có khuynh hướng đầy ắp cảm xúc, nghĩa là chúng tôi cố gắng tác động vào phần tiềm thức của bạn, làm cho bạn trở nên yêu mến một hình thái đẹp đẽ. Đó là một phần của “sức quyến rũ phi lý” mà chúng tôi đang nỗ lực đạt đến. Chúng tôi thực hiện nhiều nghiên cứu nhóm tập trung (focus group) và cố gắng phát triển nên một công thức khiến người ta cảm thấy bị thực sự cuốn hút vào một hình thù nào đó.

Nhiều nhà sản xuất xe hơi khác nghịch ngợm với một triết lý mà ở đó họ cảm thấy càng thêm vào thì càng tốt hơn. Tuy nhiên, ta không bao giờ đánh giá chiếc xe hơi của mình trên thể tích, mà ta tìm kiếm sự biểu đạt. Mazda đang tìm cách mang đến một hình thái đẹp đẽ, có thể chạm đến bạn ở tầm mức sâu sắc hơn. Chúng tôi đang chuyển từ nghiên cứu đồ hoạ sang quá trình gia công bề mặt, căn cứ trên những chiêm nghiệm thu được. Nghĩa là chúng tôi đang nghiên cứu về cách thức mà môi trường được phản ánh lên thân xe. Sự phản chiếu ấy có một nhịp điệu riêng, có thể thư thái, có thể căng thẳng. Điều đó đánh vào tiềm thức của bạn ở một tầm mức sâu sắc hơn.

 

julien-montousse-interview-mazda-design-director-designboom-04

Kết cấu nội thất của xe hơi đặt người lái vào vị trí tâm điểm cân bằng

 

DB: Thế còn bên trong chiếc xe thì sao?
JM:
Quy trình thiết kế không gian nội thất thì gần như là trái lại, vì chúng tôi muốn nối kết người lái với chiếc xe làm một – chúng tôi gọi triết lý này là “jinba ittai”. Chúng tôi luôn bắt đầu từ người lái, và chúng tôi muốn làm cho họ cảm thấy cân bằng hết mức bên trong chiếc xe. Hiện nay, triết lý của Mazda là tạo nên một bố cục đối xứng bao quanh người lái. Nếu bạn nhìn vào các nhà chế tác xe hơi khác, bạn sẽ thấy mọi thứ được sắp xếp đối xứng quanh trục của xe nhiều hơn.

Chúng tôi đang cố gắng vượt thoát hoàn toàn ra ngoài việc đó, và đặt sự ưu tiên lên người lái. Khi bạn lái xe, bạn thường không nhận ra, nhưng đúng là mọi thứ trở nên đối xứng một cách hoàn hảo quanh bạn. Toàn bộ bệ điều khiển cân xứng một cách hoàn hảo, và nó đặt bạn hoàn toàn vào thế hoà nhịp với chiếc xe. Ngay cả các lỗ thông gió cũng đối xứng hoàn toàn quanh người lái.

 

julien-montousse-interview-mazda-design-director-designboom-06

Bảng điều khiển và cả các lỗ thông gió đều được bài trí đối xứng quanh người lái

 

JM (nói tiếp): Tiến thêm một bước nữa, chúng tôi đưa phần nhiều nét thiết kế mặt ngoài thân xe vào không gian nội thất. Việc này làm bạn có cảm giác bạn là một phần của thế giới bên ngoài. Nhiều người ở studio tôi lái xe đạp thể thao, và họ thường nói về cảm giác được nối kết với những thành tố bên ngoài. Chúng tôi cố gắng mang lại một chút trải nghiệm đó, làm cho bạn có phần nào đó cảm giác hiểm nguy – khiến bạn thấy như mình là một phần của dòng chảy không khí. Lĩnh vực thiết kế nội thất mang tính chất kỹ thuật, lệ thuộc nhiều vào kinh tế học và tính thực tiễn hơn. Và khi bạn muốn lấy người lái làm trung tâm, bạn phải nghiên cứu mọi mặt về người lái.

 

DB: Phương pháp tiếp cận này được vận dụng ra sao trên các mẫu xe khác của Mazda?

JM: Khi bạn ngồi trong mẫu xe mới CX-9, ngả đầu lên lưng ghế tựa, bạn nhận ra rằng chi tiết kim loại trên bệ điều khiển và cửa xe đều hướng thẳng ra đằng trước và kết nối một cách hoàn hảo với chi tiết kim loại trên tay lái. Hai vạch thẳng này hội tụ một cách hoàn hảo ở bộ phận đồng hồ chính giữa. Bạn có thể không nhận ra điều này, nhưng bạn sẽ cảm thấy được chiều sâu ấy hướng về bạn, trước mắt bạn. Chúng tôi gọi điều này là “động lực học đồng tâm” (concentric dynamics). Mazda đang nỗ lực kiến tạo một góc nhìn ba chiều từ buồng lái mà ở đó mọi thứ đều được căn thẳng hàng về một tâm điểm.

 

julien-montousse-interview-mazda-design-director-designboom-09

CX-9 2017, nhìn từ trên cao xuống

 

DB: Những ai mới lần đầu lái chiếc xe có thể không nhận ra vì sao họ lại có cảm giác vừa vặn, hợp lý như thế, nhưng họ sẽ để ý thấy ngay nếu có sự sai lệch.

JM: Chính xác, và đó chính là điểm cần sự góp mặt của Mazda. Công ty chúng tôi không nói, “Này! Chúng mình sẽ dùng bao nhiêu chi tiết kim loại, bao nhiêu nút bấm đây?”. Chúng tôi muốn hướng tới một chiều tiềm thức sâu thẳm hơn, khiến người lái thực sự phải lòng chiếc xe. Chúng tôi luôn nỗ lực khơi gợi “hashiru yorokobi”, trong tiếng Nhật có nghĩa là “cái thú lái xe”.

Khi tôi lái chiếc CX-9 về nhà hằng ngày, tôi thấy sung sướng! Tôi thấy người sảng khoái hơn, tôi thấy mình được hoà nhịp theo một hoạt động làm mình dễ chịu hơn, một hoạt động đầy chất giải trí. Lần đầu tiên bạn lái chiếc MX 5-RF, bạn sẽ toét miệng ra cười, bạn không thực sự hiểu vì sao, nhưng bạn thấy rất tuyệt! Chúng tôi tạo ra nụ cười ấy thông qua lối kết cấu, hình thù, mặt cắt, trọng tâm chú ý của bạn trên đường, và góc nhìn của bạn – bạn cảm thấy có chút phần nguy hiểm.

Khi bạn lái một chiếc Mercedes, mọi thứ đều được bao bọc kín hoàn hảo, bạn có thể chạy 120 dặm trên giờ mà chẳng cảm thấy gì cả. Chiếc MX 5 hoàn toàn ngược lại. Ngay cả khi bạn chạy 60 dặm trên giờ, chúng tôi cũng muốn bạn cảm thấy mình đang lái nhanh hơn thực tế. Chúng tôi kiến tạo thân xe theo hướng làm cho bạn thấy mình gắn kết với chuyển động, thay vì hoàn toàn được bao bọc kín. Chúng tôi muốn bạn thưởng ngoạn cuộc hành trình. Chúng tôi không nhìn chiếc xe hơi như một thiết bị, chúng tôi nhìn nó như một hoạt động giải trí.

 

julien-montousse-interview-mazda-design-director-designboom-08

Chiếc MX-5 RF có phần nóc nghiêng dốc về phía sau, thu rút vào được

 

DB: Anh có nói đến “sức quyến rũ phi lý” và việc anh muốn mọi người phải lòng chiếc xe. Anh làm sao để chỉ ra điều đó trong những công đoạn đầu của quy trình thiết kế? Anh có đi qua một quy trình cụ thể nào không?

JM: Chỉ nói về điều đó thôi đã khó rồi, vì nó quá ư trừu tướng Chúng tôi muốn khách hàng của mình phải lòng chiếc xe, và xét một cách nào đó, chúng tôi muốn họ mua nó trên tinh thần phi lý trí. Mazda đang dần trở thành thương hiệu thượng hạng, và chúng tôi đang dần chuyển dịch khỏi bối cảnh hàng hoá thông thường. Nếu bạn không chú ý đến khía cạnh cảm xúc của thiết kế, thì việc tiếp nhận thêm giá trị thượng hạng sẽ chẳng có nghĩa gì cả - chúng tôi phải để tâm xem một con người phải lòng một món đồ như thế nào, và điều gì kích thích toàn bộ giác quan của người đó.

Chúng tôi nghịch ngợm với cái mà chúng tôi gọi là “khoảnh khắc tỉnh thức”. Mọi người đều rất bận rộn, chỉ có vài giây, thông qua quảng cáo truyền hình hay nhìn ngắm một chiếc xe trên đường, để phải lòng với thiết kế xe của chúng tôi. Chúng tôi phải bồi đắp sự tỉnh thức này trong phạm vi quy trình thiết kế của mình. Chúng tôi muốn thức tỉnh các giác quan của bạn, để bạn nắm bắt được trọn vẹn những gì chúng tôi mang lại, và chúng tôi nỗ lực kiến tạo điều này.

 

julien-montousse-interview-mazda-design-director-designboom-10

Nhiều chú tâm được đổ dồn vào sức phản chiếu của bề mặt chiếc xe

 

JM (nói tiếp): Đây là một ví dụ. Chúng tôi có một cuộc gặp mặt với nhà kinh doanh ở Florida năm ngoái. Chúng tôi hay rằng họ sẽ đến cuộc gặp bằng xe buýt, rồi từ đó tiến thẳng vào cuộc hé lộ quy mô với những màn chiếu mà trên đó chúng tôi cho họ xem bao nhiêu là thứ. Chúng tôi tự hỏi: “Làm sao biết được họ có thích những gì chúng ta sắp sửa chiếu cho họ xem?” Thế là chúng tôi kiến tạo một đường hầm với “komorebi”, trong tiếng Nhật có nghĩa là ánh sáng lọc qua các kẽ lá. Họ đi qua con đường hầm dài dằng dặc tối om này, và tự nhủ, “quái quỷ! Chuyện gì sẽ xảy ra ở cuối con đường này?” Và cuối cùng – chỉ với một nguồn sáng – chúng tôi bố trí cho giám đốc điều hành, CEO của chúng tôi chờ sẵn để bắt tay họ. Chúng tôi đã chinh phục được sự chú ý của họ, bằng cách kiến tạo một khoảnh khắc tỉnh thức buộc họ phải chú tâm.

 

julien-montousse-interview-mazda-design-director-designboom-02

Mazda sử dụng các mô hình bằng đất sét và speedform trong quá trình thiết kế

 

DB: Anh có nói rằng công ty anh là một trong số ít công ty xe hơi sử dụng mô hình và speedform bằng đất sét theo một đường lối chuyên sâu như vậy. Điều đó có liên hệ với quy trình thiết kế của các anh thế nào?
JM:
Nhiều nhà sản xuất khác đã thôi làm việc với đất sét. Mazda khá là độc đáo ở chỗ chúng tôi không chỉ duy trì những gì mình đã làm với đất sét từ 20, 30 năm về trước, mà giờ chúng tôi còn đi chuyên sâu hơn trong việc tạo tác đất sét để biến một cảm xúc thành dạng hữu thể. 

Chúng tôi nhận ra rằng khi làm việc với đất sét, mình thường đi thẳng vào phần thiết kế xe cốt lõi. Tạo ra một mô hình thu nhỏ có màu với mọi chi tiết kỹ thuật – có vùng áp suất, các góc tầm nhìn, tác động phụ v.v Khi nhà thiết kế làm tất cả những cái này, tâm trí họ trở nên chật chội và cảm xúc ban đầu của họ bị tan loãng mất. Vậy nên chúng tôi cố gắng làm việc với các công cụ giúp diễn dịch được cảm xúc đã tinh lọc. Chúng tôi hỏi các nhà thiết kế: Bạn muốn tôi cảm thấy gì khi nhìn chiếc xe của bạn. Bạn muốn người ta có cảm xúc gì khi nhìn thấy chiếc xe trên đường? Chúng tôi định nghĩa cảm xúc đó, dung nén nó lại, rồi chuyển dịch nó thành một mô hình speedform. Mô hình này không giống một chiếc xe hơi, mà chỉ nhằm diễn tả được một cảm xúc.

 

julien-montousse-interview-mazda-design-director-designboom-03

Các mô hình speedform được thiết kế nhằm diễn tả một cảm giác hay cảm xúc mạnh mẽ

 

DB: Rồi sau đó, anh đưa kỹ thuật vào quy trình như thế nào?

JM: Chúng tôi dựng lên 20, 30 hay 40 speedform trong ba studio của mình. Chúng tôi đặt chúng liền kề nhau và cố gắng tập trung chú ý vào cảm giác của mình khi nhìn ngắm các mô hình điêu khắc ấy, rồi thường thì chúng tôi chọn cái mang nhiều mãnh lực nhất. Sau đó chúng tôi bắt đầu thiết kế xe kèm theo phần kỹ thuật, cố gắng chiết xuất cái cảm xúc tinh lọc ấy ra và đưa nó vào công đoạn thiết kế tiếp theo.

“Takumi”, những nghệ nhân người Nhật chuyên làm việc với đất sét, thật sự tin rằng họ đang truyền sự sống vào những gì họ chế tác. Ở Mỹ, điều xán lạn nhất của đời người là trở thành con người tốt nhất mà bạn có thể trong xã hội, nhưng ở Nhật, đó lại là truyền lại cho đời sau một thứ mà bạn đã đổ nhiều năng lượng vào đó. Khi họ làm việc trên một mẫu xe hơi, có một nguồn năng lượng rất người được chứa đựng lại trong chiếc xe đó. Nghe có vẻ triết học, nhưng rất có lý. Khi người ta mua một chiếc xe và cảm nhận được bao nhiêu công sức đã bỏ vào chiếc xe đó, nguồn năng lượng ấy sẽ được giải phóng, vô cùng mãnh liệt. Chúng tôi không muốn sản phẩm của mình tạo cảm giác nó được chế tác quá cầu kỳ hay quá nhiều về mặt số lượng. Chúng tôi muốn nó được tạo ra chỉ dành cho bạn.

 

julien-montousse-interview-mazda-design-director-designboom-05

Thiết kế mới nhất của Mazda hướng đến việc khơi gợi “hashiru yorokobi”, tức “cái thú lái xe” trong tiếng Nhật

 

DB: Lối vận dụng thiết kế mạnh mẽ như thế dường như là một ý tưởng còn khá mới mẻ trong ngành công nghiệp xe hơi. Anh nghĩ nó sẽ tiến triển ra sao?

JM: Với tôi, điều đó đã trở thành thiết yếu theo một phương diện nào đó – nó làm nên một nửa công việc. Một nửa tập trung vào chiếc xe và thiết kế của nó, và nửa còn lại tập trung vào tinh thần của thương hiệu. Bạn không thể chỉ phô bày một chiếc xe, bạn phải kiến tạo nên cái gì đó lớn lao hơn nhằm nắm bắt cảm xúc của người ta. Chúng tôi vẫn đang tập trung tạo ra cảm giác “hashiru yorokobi”, dù rằng nó có đôi chút trừu tượng và phi lý trí. Khi bạn thấy ai đó mỉm cười trên một mẫu quảng báo, bạn có thể mỉm cười lại với hình ảnh đó một cách thụ động, nhưng Mazda thì muốn làm bạn cảm thấy “niềm vui sướng phát xuất từ việc lái xe”. Bất cứ dạng hoạt động hay sự kiện nào chúng tôi làm đều phải khiến bạn thấy tuyệt vời. Khi bạn lái chiếc xe của chúng tôi, chúng tôi muốn bạn cảm thấy thế, để bạn gắn bó với thương hiệu. Đây là một khởi đầu lớn đi từ việc chỉ cho thấy hình ảnh ai đó mỉm cười.

Chúng tôi phải là một thương hiệu đích thực hơn, nơi mỗi chiếc xe đều được cá nhân hoá cho riêng bạn. Đó là một bước đi lớn. Ngày nay chúng ta có một cộng đồng xã hội mà ở đó mọi người không còn muốn ra Starbucks nữa, họ muốn thấy một anh chàng có ria mép pha cà phê ngay trước mặt họ, vì đó là trải nghiệm đích thực: ai đó đang làm ra cái gì đó bằng phương pháp thủ công và cá tính hoá nó cho riêng bạn.

 

Biên dịch: HC

Xem bài viết gốc tại đây.


A.M.C STUDIO

Lượt xem

  • Đang xem:
  • Tổng lượt xem: