amedia

Nhìn về nghệ thuật Thái đương đại

16-12-2013 20:00:25


D.A. Magazine - Mỹ thuật

Nhà phê bình Phan Cẩm Thượng vừa tham dự trại sáng tác ngắn ngày tại học viện nghệ thuật Poh Chang (ĐH Công nghệ Rajamangala - Bangkok, Thái Lan).

alt 

Chúng tôi có cuộc trò chuyện với ông về những cảm nhận qua chuyến du hành ngắn ngủi trên đất Thái.

 

alt
Phan Cẩm Thượng sáng tác trong studio tại workshop Poh Chang. Ảnh: Suwit

- Ông có thể kể vắn tắt về chương trình workshop?

Workshop tại học viện Poh Chang là một chương trình sáng tác dành cho các nghệ sĩ bản địa và quốc tế được tổ chức thường niên, đến nay đã được bảy lần. Các nghệ sĩ tham dự lần này đến từ 15 quốc gia, từ những nơi xa xôi như Mỹ, Nam Phi, Dominica, Kazakhstan và khu vực Đông Nam Á.

Nghệ sĩ Thái có đến hơn 100 người tham dự, Việt Nam có tôi và hoạ sĩ Trịnh Tuân. Để đến workshop, chúng tôi phải tự túc phương tiện đi lại, còn học viện cung cấp chỗ ăn, nghỉ cùng vật liệu vẽ. Nghệ sĩ có ba ngày sáng tác, sau đó là tổ chức triển lãm tác phẩm.

- Những nghệ sĩ tham dự workshop hầu hết đang hay từng là nhà giáo đứng tuổi, sáng tác của họ trông rõ nét nghệ thuật truyền thống, hiện thực và trừu tượng, nghĩa là chủ yếu về ngôn ngữ nghệ thuật từ modern art trở về trước.

Tuy nhiên họ đều có bản lĩnh nghề nghiệp, sự nghiên cứu dân tộc mình sâu sắc, nên tác phẩm đều thể hiện những sắc thái văn hoá rất riêng biệt và rõ nét. Khi vẽ chung cùng họ, tôi và Trịnh Tuân nhận thấy kỹ thuật của hoạ sĩ Việt Nam và của chính chúng tôi bị giới hạn bởi kỹ thuật vẽ của trường hoạ Paris thế kỷ 19. Chúng tôi không biết nhiều đến các kỹ thuật hiện đại, thứ mà nghệ sĩ các nước làm rất phong phú. Có thể nói nghệ thuật Việt Nam từ trường Đông Dương đến nay có thay đổi, nhưng chưa phát triển được bao nhiêu, kể cả các hoạ sĩ trẻ đương đại dù vẽ rất nhiều cái mới nhưng bằng kỹ thuật cũ.

- Mới tham dự workshop cuối năm 2011 ở Sasaran (Malaysia), ông có thể cho biết một vài điểm giống và khác nhau giữa hai workshop?

- Workshop Poh Chang có quy mô lớn hơn nhiều, các nghệ sĩ tham dự cũng đồng đều hơn về lứa tuổi, phần lớn là trung niên và nhiều người là thầy giáo trong các trường nghệ thuật. Có lẽ đây là đặc điểm khác biệt khi workshop được trường đại học tổ chức. Chương trình của chúng tôi tại Poh Chang luôn luôn kín, ban ngày từ 8g – 12g, chiều đến 5 – 6g nghỉ ăn tối và làm việc tiếp đến 9g mới về chỗ ngủ. Giữa các buổi nghỉ có các toạ đàm, hoặc nghe nghệ sĩ giới thiệu tác phẩm của mình. Đây là một chương trình hoàn hảo tạo ra sự kết nối giữa nghệ sĩ Thái với nghệ sĩ quốc tế, và những giao lưu văn hoá dù trong thời gian ngắn ngủi.

- Sau workshop, ông còn có thời gian thăm thú vài vùng trên đất Thái Lan. Vậy ông có thể cho biết cái nhìn về nền văn hoá và nghệ thuật Thái đương đại?

- Chúng tôi có chuyến đi tham quan Chiang Rai và Chiang Mai, hai tỉnh phía bắc giáp Myanmar. Ở Chiang Rai, chúng tôi vào thăm nhà của Thawan Duchanee, một khu vực có đến 20 ngôi nhà khác nhau được đưa vào sách kiến trúc Thái. Nơi đây có đủ các bộ da thú rừng, vỏ trai ốc lớn, cồng chiêng có đường kính tới 3m và những đồ đan dài tới vài ba thước, những con thuyền độc mộc và bàn ghế bằng sừng trâu. Thawan đã trình bày văn hoá Thái theo nhãn quan độc đáo cho thấy lịch sử đất nước này với những thời kỳ nguyên thuỷ và nền nông nghiệp cổ bên bờ sông Mê Nam. Chiang Mai thì có hoạ sĩ Lipikorn Makaew, nhà sưu tập cổ vật Thái và biết chơi tất cả các nhạc cụ trong vùng.

Đây là một cách khai thác văn hoá qua du lịch, nghệ sĩ và sáng tác, sưu tập cổ vật của họ đóng một vai trò quan trọng đối với du khách tham quan, vì qua họ người ta thấy được văn hoá Thái một cách rõ nét nhất. Khi về Bangkok thì vào thăm Queen Gallery, phòng trưng bày tranh của Bangkok Bank Foundation, được hoàng hậu Thái đỡ đầu. Ở đây sưu tập tranh của các hoạ sĩ Thái nổi bật với bút pháp vẽ rất kỹ lưỡng như những chạm khắc trên đền chùa Thái. Phong cách này vẫn được truyền dạy trong các trường nghệ thuật và được nghệ sĩ Thái yêu thích, như sùng kính hoàng gia và đất nước. Trên cơ sở đó, họ kết hợp với những bút pháp hiện đại và tạo ra một nền nghệ thuật đương đại mang màu sắc Phật giáo và dân tộc sâu sắc.

Nguyễn Anh Tuấn -sgtt 

 

A.M.C STUDIO

A.M.C kết nối

Lượt xem

  • Đang xem:
  • Tổng lượt xem: