amedia

Kiến trúc sư IM Pei, tác giả Kim tự tháp Louvre, qua đời ở tuổi 102

23-05-2019 05:17:22


IM pei, the architect behind the louvre pyramid, dies aged 102

 

Kiến trúc sư IM Pei, một tên tuổi được công nhận và hoan nghênh khắp thế giới, đã qua đời ngày thứ Năm, 16 tháng 5 vừa qua, ở tuổi 102. Ioeh Ming Pei sinh tại thành phố Quảng Châu (Trung Quốc) vào ngày 26 tháng 4 năm 1917. Ông đã xây dựng một sự nghiệp kiến trúc kéo dài hơn 6 thập kỷ. Là một trong những kiến trúc sư đáng chú ý nhất thế kỷ 20 và là một trong những người từng đoạt giải thưởng Pritzker, ông đã tích luỹ một hồ sơ sáng tạo đầy ấn tượng, để lại một di sản kiến trúc vĩ đại, trong đó có những toà nhà lừng lẫy thế giới – như toà kim tự tháp bằng kính biểu trưng mà ông tạo dựng cho bảo tàng Louvre, Paris.

Pei sang Mỹ học kiến trúc lúc 17 tuổi. Năm 1940, ông nhận bằng cử nhân tại Học viện Công nghệ Massachusetts (MIT), rồi học xong thạc sĩ tại Harvard GSD vào năm 1946. Ông ở lại GSD làm việc với tư cách trợ lý giáo sư đến năm 1948, trở thành giám đốc kiến trúc cho một công ty bất động sản ở New York, rồi thành lập hãng riêng của mình vào năm 1955. Hãng ban đầu có tên I.M. Pei & Associates, rồi đến năm 1966 đổi tên thành Pei & Partners, và cuối cùng thành Pei Cobb Freed & Partners vào năm 1989.

Nhờ sức sáng tạo mạnh mẽ suốt thời kỳ Hiện đại Chủ nghĩa của thế kỷ 20, Pei lừng danh với lối vận dụng hình học chuẩn xác của mình. Tuy thế, di sản của ông vượt xa ra ngoài “phong cách quốc tế” mang tính toàn cầu. Như có thể ghi nhận được từ các công trình của ông, phương pháp của Pei cho thấy sự đào sâu vào từng địa điểm xây dựng. Sau khi vận dụng phương pháp này trên nhiều cấu trúc trên khắp thế giới, ông nghỉ hưu vào năm 1990. Sự nghiệp của Pei cũng được đánh dấu bằng nhiều giải thưởng, trong đó có Giải Kiến trúc Pritzker, Huy chương Vàng AIA, và Huy chương Vàng Hoàng gia RIBA.

 

IM pei, world renowned architect, dies aged 102 designboom

Ảnh do Pei Cobb Freed & Partners cung cấp

Ảnh đầu bài do American Friends of the Louvre cung cấp

 

Hiển nhiên, một trong những toà nhà lừng lẫy nhất của Pei là kim tự tháp bằng kính mà ông hình dung cho bảo tàng Louvre, Paris. Với nhiệm vụ đầy thách thức khó khăn là hiện đại hoá bảo tàng lịch sử lâu đời con cưng của nước Pháp, công trình can thiệp mà Pei đề xướng đã phải đối mặt với nhiều sự tranh cãi và chỉ trích rộng khắp. Nhưng nhờ sự hỗ trợ của cựu Tổng thống Pháp François Mitterrand, Pei đã vượt qua những phản hồi tiêu cực dành cho thiết kế của mình, và chứng kiến quá trình thi công của ba cấu trúc mái vòm bằng kính. Trái ngược rõ rệt với phong cách Pháp trang trọng, cổ điện của toà cung điện, cấu trúc bằng thép cao 70 ft (khoảng 21 mét) nằm trước lối vào bảo tàng từ đó đã trở thành một cột mốc biểu trưng cho thành phố.

 

IM pei, the architect behind the louvre pyramid, dies aged 102 designboom

Kim tự tháp Louvre, Paris, (1983-93)

Ảnh do Pei Cobb Freed & Partners cung cấp

 

Đầu những năm 1980, Pei đảm nhiệm việc thiết kế toà cao ốc Ngân hàng Trung Hoa của Hồng Kông. Với độ cao 315 mét, toà nhà 72 tầng trở thành cấu trúc cao nhất châu Á trong những năm 1990 – 1992. Là biểu thị cho sự hợp nhất giữa “kết cấu và hình thái”, toà nhà nổi bật với những dàn trung hình tam giác và mặt tường bằng kính trong như gương, phản chiếu một cách hữu hiệu đường nét của thành phố trên bề mặt của nó. Cũng như kim tự tháp Louvre, cao ốc Ngân hàng Trung Hoa phải đối mặt với những lời chỉ trích khắc nghiệt. Phong tục thời bấy giờ đòi hỏi thiết kế nhà phải qua sự xem xét cố vấn của các bậc thầy phong thuỷ, nhưng cấu trúc của Pei là công trình đầu tiên ở Hồng Kông bỏ qua truyền thống này. Trước khi nó được đưa vào thi công, Pei quả thật đã thay đổi mẫu thiết kế đôi chút để xoa dịu những tranh cãi.

 

IM pei, the architect behind the louvre pyramid, dies aged 102 designboom

Toà tháp Ngân hàng Trung Hoa (Hồng Kông, 1982 – 1989)

Ảnh © Paul Warchol, Pei Cobb Freed & Partners cung cấp

 

Bảo tàng và Đại sảnh Danh vọng Rock & Roll được Pei thiết kế tại một địa điểm ở Cleveland, Ohio, là biểu trưng cho phong cách hình học rất riêng của ông. Với nỗ lực biểu đạt tinh thần của âm nhạc Rock & Roll, toà nhà được tạo hình từ những hình thù nằm liền kề và hoà trộn với nhau thành một cấu trúc táo bạo, thống nhất. Ở kề bên một mặt toà nhà có một không gian hình tròn được bố trí cân bằng bên trên hồ nước; kề bên một mặt khác thì có một toà tháp cao 165 ft (khoảng 50 m) vươn lên từ mặt nước, kèm theo một “lều” kính lớn. Vì không thông thuộc với chủ đề roll & roll, Pei đã cố gắng nghiên cứu về thể loại nhạc này, để hiểu rõ nó hơn. Ông đã đi nghe các buổi hoà nhạc rock và tham khảo ý kiến của nhà đồng sáng lập tạp chí Rolling Stones, chứng tỏ lòng tận tâm của mình dành cho đồ án.

 

IM pei, the architect behind the louvre pyramid, dies aged 102 designboom

Bảo tàng và Đại sảnh Danh vọng Rock & Roll, Cleveland, Ohio (1987 – 1995)

Ảnh  © Timothy Hursley, Pei Cobb Freed & Partners cung cấp

 

Bảo tàng Nghệ thuật Hồi giáo, được xây dựng cho thủ đô Doha (Qatar), là dấu ấn từ cuộc đột kích cuối cùng của kiến trúc sư Pei vào lĩnh vực thiết kế các công trình cột mốc văn hoá. Lúc bấy giờ đã 91 tuổi và đang thời kỳ về hưu, Pei quay trở lại công việc, nghiên cứu văn hoá và lịch sử Hồi giáo nhằm bảo đảm rằng toà nhà mình xây dựng phù hợp với bối cảnh vùng Vịnh Ba Tư. Công trình hoàn thiện gồm những khoảng không gian đơn giản được xếp chồng lên nhau theo một dãy bố cục hình học, lấy cảm hứng từ những hoạ tiết nổi bật trong kiến trúc Hồi giáo cổ điển. Toạ lạc trên một hòn đảo nhân tạo, chiếm diện tích rộng lớn đến 45 ngàn mét vuông, hình khối bằng đá vôi trắng đã đạt được những gì mà Pei muốn đạt tới, và cũng phù hợp với bối cảnh xây dựng nữa.

 

IM pei, the architect behind the louvre pyramid, dies aged 102 designboom

Bảo tàng Nghệ thuật Hồi giáo, Doha, Qatar (2006 – 2008)

Ảnh © Yueqi ‘Jazzy’ li

 

Như có thể nhận ra từ một số công trình đã được nói đến trên đây, phần lớn di sản kiến trúc Pei để lại cho thấy ông hiểu tầm quan trọng của sự phù hợp về văn hoá trong kiến trúc thế nào. Thay vì đơn thuần áp đặt đúng phong cách ấy vào mọi bối cảnh, nhà kiến trúc sư đã tìm hiểu lịch sử và ý nghĩa của địa điểm, đi ngược lại ý niệm “quốc tế hoá chủ nghĩa”. Là người mang hai quốc tịch – Mỹ và Trung Quốc – một yếu tố cũng mang lại những thái độ tranh cãi đối với một cá nhân – Pei đã và vẫn là một hình tượng quan trọng đối với giới kiến trúc Trung Quốc. Là một người Mỹ nhập cư, Pei đón nhận ảnh hưởng của cả phương Đông và phương Tây, vượt qua mọi sự tranh cãi để trở thành một trong những kiến trúc sư được quý trọng nhất và săn đón nhất trên thế giới. 

 

Biên dịch: HC

Xem bài viết gốc trên DESIGNBOOM tại đây


A.M.C STUDIO

Lượt xem

  • Đang xem:
  • Tổng lượt xem: