amedia

Phỏng vấn Bi Yuu: thiết kế vải và sự đền đáp cho cộng đồng nghệ nhân

05-05-2017 20:58:14


interview with bi yuu on textiles and giving back to artisan communities

 

Được sáng lập năm 2012 bởi nhà thiết kế vải Marisol Centeno, Bi Yuu (có nghĩa là Không Khí và Đất) là một thương hiệu Mexico chuyên về thảm dệt trải sàn và các phụ kiện thiết kế vải. Tầm nhìn vững chắc của họ về chất lượng, thiết kế vượt trội và trách nhiệm xã hội đã đưa họ đến những cách tân trong quy trình chế tác vải truyền thống, qua việc phối hợp các kỹ thuật lâu đời được kính ngưỡng với thiết kế đương đại. Bi Yuu làm việc các nghệ nhân, đóng góp vào nền kinh tế địa phương và vận dụng những phương thức làm việc bản xứ cũng như chất liệu thô của vùng. “Chúng tôi làm tất cả những việc này mà không phải thoả hiệp gì về tiêu chuẩn chất lượng của mình, và luôn luôn nhắm đến khả năng cạnh tranh thương mại,” đại diện studio phát biểu.

 

bi yuu interview caravana americana designboom

“Memories” (Hồi Ức) – bộ sưu tập phản ánh những ảnh hưởng của Art Deco trong kiến trúc Mexico

Tất cả hình ảnh do Bi Yuu cung cấp

 

Trong những năm qua, Mexico đã được chứng kiến nhà thiết kế cổ xướng việc bảo tồn những kỹ thuật mỹ nghệ khác nhau trên đất nước giàu có về văn hoá của họ. Thông qua việc này, họ hỗ trợ được nhiều cộng đồng và kế tục công cuộc truyền bá văn hoá, vốn song hành cùng những giá trị như phát triển bền vững, tự do thương mại cho giới nghệ nhân, tiêu dùng theo khuynh hướng xã hội, và những phương thức sản xuất mang tinh thần trách nhiệm với môi trường, trong đó 100% vật liệu được dùng là len thiên nhiên và chất nhuộm thiên nhiên.

 Nhân dịp Caravana Americana (một loại hình Hội chợ Thiết kế mới của Mexico - ND), Designboom đã có dịp trao đổi với Marisol Centeno về các quy trình sáng tạo của chị, từ đó ôn lại các kỹ thuật mỹ nghệ truyền thống và lời khuyên của chị dành cho các nhà thiết kế trẻ. Sau đây là cuộc phỏng vấn.

 

bi yuu interview caravana americana designboom

Marisol Centeno, nhà sáng lập Bi Yuu

 

Designboom: Chị quyết định bước vào nghề thiết kế vải một cách nghiêm túc vào thời điểm nào?

Bi Yuu: Nền tảng liên hệ mà tôi có với thiết kế vải gồm hai khía cạnh, và cả hai đều gắn với tuổi thơ tôi: một với gia đình và một với nghề diễn xuất của tôi lúc bé.

Chồng của dì ruột tôi xuất thân từ một cộng đồng dân tộc Tzotzil (tộc người Maya bản địa) từ San Cristóbal. Ngay từ khi còn rất nhỏ, tôi đã được làm quen với các nghệ nhân khác nhau đến từ Chiaapas, và hết sức kinh ngạc trước tác phẩm của họ. Đến tuổi thiếu niên, tôi vẫn tiếp tục đến thăm những cộng đồng ấy. Tôi bắt đầu kết bạn với các nghệ nhân vải, đem lòng yêu thế giới của họ, những giá trị của họ, những điều có ý nghĩa với họ, và tất cả những câu chuyện họ kể tôi nghe về vải vóc truyền thống Mexico. Niềm hứng khởi đã dẫn dắt tôi tìm hiểu chuyên sâu hơn về lĩnh vực này, và khám phá ra tất cả những điều mà tôi muốn trình làng ra cùng Bi Yuu.

Mặt khác, lúc nhỏ tôi còn là một diễn viên truyền hình và sân khấu. Trong thời gian đó, tôi được thể nghiệm với các loại quần áo và được vây quanh bởi các nhà thiết kế y phục. Lúc nào tôi cũng ở giữa những món trang phục, hậu trường và phòng phục sức. Sau đó, bước đi logic hơn hết dành cho tôi là học kịch nghệ, và tôi đã học. Cái này dẫn đến cái kia, và những hồi ức của tôi về sự chưng diện đã hướng tôi đến việc khám phá ra niềm đam mê mình dành cho thiết kế trang phục, thế nên tôi bắt đầu học thiết kế vải. Vải vóc luôn là một phần quan trọng trong tôi, xét về nhiều khía cạnh khác nhau, nên không thể nào không nghiêm túc với chúng được.

 

bi yuu interview caravana americana designboom

“Modern” – bộ sưu tập dựa trên ý tưởng mang tính hiện đại chủ nghĩa là sử dụng màu sắc, hình thái và bóng tối để tạo ra thể khối

 

DB: Phần nào trong công việc của chị khiến chị thấy vui thích nhất?

BY: Có lẽ vì tôi là người Mexico, tôi thích làm việc với màu sắc. Tôi tin rằng màu sắc là một trong những công cụ quyền năng nhất mà giới sáng tạo và thiết kế chúng ta có được, vì chúng ta có thể phơi bày cảm xúc thông qua nó. Tôi tin rằng một trong những điều giúp tôi đi tiếp được là việc chuyển tải những cảm giác đó vào các mẫu thảm dệt, rồi sang khách hàng. Và khi khách hàng đã có được tấm thảm trong nhà mình, tôi cảm nhận được niềm vui sướng của họ.

 

bi yuu interview caravana americana designboom

“North 61” – bộ sưu tập mới nhất của Bi Yuu, liên hệ đến tuyến đường sắt đầu tiên ở Mexico và những tiến bộ mà nó mang lại

 

DB: Quy trình thiết kế của chị thường diễn ra thế nào? Và khi chị cho ra một bộ sưu tập mới thì sao?

BY: Phương pháp làm việc của tôi rất lớp lang, hợp lý. Khi tôi bắt đầu thiết kế một bộ sưu tập mới, bước trước nhất là nghiên cứu. Bước này bao hàm mọi thứ: những thứ thu hút tôi, cái gì đó tôi đã đọc thấy vài tháng trước, hay đơn giản chỉ là cái gì đó tôi thích. Trong quá trình nghiên cứu tôi bắt đầu thu hẹp những thứ này lại, và khi tôi biết chính xác mình muốn bộ sưu tập nói về điều gì, tôi bắt đầu đi theo hướng chuyên sâu.

Tôi mua và đọc những sách có liên quan về chủ đề đó, tôi nghe những tác phẩm âm nhạc có liên quan đến thời kỳ đó, tôi dạo quanh thành phố và chụp ảnh… thế rồi, tôi bắt đầu làm việc trên bảng màu, công đoạn mà tôi xem là nền tảng của cả cuộc nghiên cứu. Rồi tôi bắt đầu làm việc với màu, trong khi tiếp tục nghe những bản nhạc gây cảm hứng cho mình và ghi nhận nó trong bộ sưu tập. Tôi làm việc bằng tay thật nhiều, rồi mới chuyển sang dùng máy tính. Xét mặt nào đó, kỹ thuật làm việc của tôi thiên nhiều về truyền thống.

 

bi yuu interview caravana americana designboom

Bi Yuu làm việc với các nghệ nhân trong vùng, nêu bật truyền thống và thêm vào sự cách tân

 

DB: Chị có nói là chị thích quần áo phục sức, cũng như thảm trải sàn và các món đồ mỹ nghệ truyền thống nữa. Điều gì khiến chị quyết định: “Được rồi. Mình muốn khởi lập công ty này, mình muốn gọi nó bằng cái tên này, mình muốn chú trọng vào những mảng này”? Bằng cách nào chị đi đến được chỗ đó?

BY: Một lần nữa, nhiều sự kiện liên tiếp nhau đã dẫn đường cho tôi. Trước hết là chuyến đi của tôi đến Istanbul vài năm trước, trong đó tôi khám phá ra những tấm thảm tuyệt đẹp nhất trần đời. Tôi hết sức yêu thích thảm trải sàn và cái cách mà chúng tạo nên sự thay đổi trong bất cứ không gian nào. Sau khi tốt nghiệp đại học, tôi đã biết là mình muốn thực hiện một đồ án riêng. Có lẽ tôi là kẻ mơ mộng, có chút phần lãng mạn, nhưng tôi tin rằng khi ta là nhà thiết kế ta có thể tạo nên sự thay đổi, và chính vì thế tôi nghĩ đến việc cộng tác cùng các nghệ nhân.

Ở Mexico, giới công nghiệp không liên kết chặt chẽ lắm với các nhà thiết kế, khiến chúng tôi phải tìm con đường riêng để thực thi sản phẩm của mình. Còn lựa chọn gì tốt hơn là các nghệ nhân tuyệt vời ở trong đất nước chúng tôi, mà trong một số trường hợp, luôn sẵn lòng làm việc cùng chúng tôi. Như tôi đã nói, tôi phải lòng vải vóc truyền thống và các quy trình thủ công. Tôi hứng thú với cái cách mà thiết kế trở thành công cụ làm nên sự khác biệt. Và với tôi, việc cộng tác với các nghệ nhân là một hướng làm việc hiệu quả vô cùng.

 

bi yuu interview caravana americana designboom

Những tấm thảm hoàn toàn được chế tác thủ công

 

DB: Khởi đầu của Bi Yuu ra sao?

BY: Tôi nói với cha tôi – ông lớn lên ở vùng Oaxaca – rằng tôi muốn bắt tay vào làm việc với các nghệ nhân ở đó và nhờ ông giúp tôi khởi động dự án. Oaxaca, những khác biệt văn hoá thường gây khó khăn cho việc thiết lập giao tiếp hay quan hệ công việc với một nghệ nhân. Rồi tôi du hành đến Oaxaca và ở lại đó suốt một năm, mà không có liên hệ gì với các nghệ nhân. Tôi chỉ làm việc, tìm hiểu và quan sát mọi người. Và sau đó, Bi Yuu ra đời.

 

bi yuu interview caravana americana designboom

Chi tiết dệt

 

DB: Nhiều nhà thiết kế người Mexico đang khám phá lại các kỹ thuật mỹ nghệ truyền thống. Các nhà thiết kế khác có cho chị lời khuyên là nên tiếp cận đồ án như thế nào không? Chị có người nào đại loại như một bậc thầy cố vấn cho mình không?
BY:
Tất nhiên là tôi đã được nhiều người giúp đỡ. Marta Turok – một nhà nhân chủng học quen biết nhiều nghệ nhân ở Mexico – đã giúp tôi làm quen với nhiều người; nhà thiết kế Kitzia từ công ty Colectivo 1050º; và Emiliano Godoy, và nhiều người nữa. Dần dần tôi đã được gặp gỡ thêm nhiều người thuộc cộng đồng thiết kế ở Mexico.

 

bi yuu interview caravana americana designboom

Tác phẩm của Bi Yuu góp phần mở mang nền văn hoá Mexico phong phú

 

DB: Có bước ngoặc nào lớn trong lịch sử phát triển của Bi Yuu không?

BY: Tôi nghĩ đó hẳn là triển lãm đầu tiên của tôi, do tôi tự mình tổ chức – nó quảng bá sự hiện diện của tôi và tạo ra những cơ hội tương tác. Hầu hết khách hàng của tôi đến từ đó. Tôi đã đầu tư vào một triển lãm cá nhân nho nhỏ và cuộc đầu tư đó hoàn toàn xứng đáng.

 

bi yuu interview caravana americana designboom

“Bacaanda” – Ở Mexico, vải vóc chuyên chở những câu chuyện truyền thống và các tư tưởng vũ trụ luận trong từng hoa văn của chúng.

 

DB: Chị có lời khuyên nào cho các nhà thiết kế trẻ không?

BY:
Hãy khiêm nhường và kiên nhẫn. Tính khiêm nhường là điều mà bạn lúc nào cũng cần có, vì nó đặt bạn vào thế luôn học hỏi, cho bạn nhìn thấy mình thất bại ở chỗ nào và giúp bạn làm tốt hơn. Cũng hãy luôn tin vào chính mình. Nếu bạn nghĩ bạn có thể tự mình làm điều gì đó, hãy cứ làm đi. Bạn không cần phải lúc nào cũng làm việc cho một studio hay công ty, nếu bạn sẵn sàng khởi đầu một cách giản dị và xây dựng một doanh nghiệp từ con số không.

 

bi yuu interview caravana americana designboom

Bi Yuu chỉ sử dụng chất liệu bền vững, thân thiện với trái đất

 

DB: Chị có niềm tin dị đoan nào không? Có quy tắc nào ảnh hưởng đến tác phẩm của chị không?
BJ:
Không hẳn – tôi nghĩ điều duy nhất có thể nói là hãy đi theo bản năng của mình. Đừng gắn kết vào cái gì đó mà mình cảm thấy không đúng.

 

bi yuu interview caravana americana designboom

Đồ án đóng góp vào nền kinh tế địa phương

 

DB: Chị có châm ngôn nào không?

BY: Tôi thích câu nói này của Gandhi: Hãy là sự thay đổi mà bạn muốn thấy trên thế gian này.

 

bi yuu interview caravana americana designboom

“Cocoon” (Kén Nhộng) hướng đến việc tái tạo những hình thái và chất liệu trong thiên nhiên, diễn dịch lại chúng qua vải dệt tay

 

bi yuu interview caravana americana designboom

“Bacaanda” 

 

Biên dịch: HC

Xem bài viết gốc tại đây.